Lampki z czujnikiem zmierzchu zapalają się same, kiedy na dworze robi się ciemno, i gasną, gdy wstaje dzień. W lampie ogrodowej oznacza to, że ścieżka, wejście czy furtka są oświetlone każdego wieczoru o właściwej porze – bez włącznika, programatora i przestawiania zegara przy zmianie czasu.
Sam czujnik to mała fotokomórka. Mierzy natężenie światła w otoczeniu i porównuje je z ustawionym progiem. Zimą zadziała więc przed szesnastą, w czerwcu dopiero po dwudziestej pierwszej, i nikt nie musi o tym pamiętać.
Zwykła lampa zewnętrzna świeci wtedy, gdy ktoś ją włączy. Z czujnikiem zmierzchu staje się oświetleniem „na stałe po zmroku”: świeci przez całą noc albo do wyznaczonej godziny, jeśli model ma wbudowany wyłącznik czasowy lub tryb nocnego przyciemniania. To inna rola niż w lampie z czujnikiem ruchu, która zapala się na kilkadziesiąt sekund, gdy ktoś przechodzi. Zmierzchówka daje stałe światło orientacyjne i sprawia, że dom nie wygląda na pusty, nawet gdy domowników nie ma.
Czujnik zmierzchu spotyka się w kilku rodzajach opraw ogrodowych:
Część opraw ma czujnik wbudowany w obudowę, inne korzystają z żarówki E27 z fotokomórką albo z osobnego czujnika montowanego na ścianie lub w rozdzielnicy, który może sterować kilkoma lampami naraz.
Lampa świeci kilka tysięcy godzin w roku, dlatego warto dobrać ją rozsądnie, a nie „na zapas”. Zbyt jasne światło przez całą noc razi sąsiadów, przyciąga owady i niepotrzebnie zużywa prąd.
| Parametr | Typowa wartość | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| Próg zadziałania | ok. 5–20 lx przy elewacji, 20–70 lx przy ścieżkach | regulacja pokrętłem przydaje się, gdy w okolicy świecą latarnie |
| Szczelność | IP44, w miejscach odsłoniętych IP54–IP65 | na słupku przy podjeździe i na otwartej ścianie lepiej IP65 |
| Strumień świetlny | ścieżka 100–300 lm, wejście 400–800 lm, podjazd 800–1500 lm | przy świeceniu całą noc niższa wartość zwykle wystarcza |
| Barwa światła | 2700–3000 K przy domu, 4000 K przy garażu | ciepła barwa mniej przyciąga owady |
| Źródło światła | zintegrowany LED lub gwint E27 | przy E27 sprawdź maksymalną moc żarówki dla oprawy |
| Tryb pracy | do świtu, do ustawionej godziny lub z przyciemnianiem | wersja z czujnikiem ruchu rozjaśnia światło, gdy ktoś podejdzie |
Fotokomórka musi „widzieć” dzienne światło, a nie sztuczne. Najczęstszy błąd to zamontowanie lampy tak, że czujnik oświetla latarnia uliczna, okno salonu albo – co zdarza się najczęściej – światło samej lampy. Wtedy oprawa zapala się, „widzi” swoje światło, gaśnie i tak w kółko. Pomaga skierowanie czujnika ku niebu i z dala od innych źródeł światła.
Unikaj też miejsc stale zacienionych: pod głębokim daszkiem, w gęstym żywopłocie czy w wąskim przejściu między budynkami lampa może zapalać się w pochmurny dzień. Dobrze sprawdzają się ściany północne i wschodnie, bo czujnika nie oślepia tam zachodzące słońce. Kinkiet przy drzwiach montuje się zwykle na wysokości ok. 1,8–2 m, a słupki co kilka metrów wzdłuż ścieżki.
Lampę zasilaną z sieci 230 V podłącza elektryk z uprawnieniami. Pamiętaj, że oprawa z czujnikiem potrzebuje stałego zasilania: jeśli przed nią jest zwykły włącznik, musi pozostać włączony, inaczej czujnik nie ma prądu i nic nie zadziała. Przy osobnym czujniku sterującym kilkoma lampami elektryk sprawdzi jeszcze jego obciążalność.
Okienko czujnika przecieraj kilka razy w sezonie: kurz, pajęczyny i liście zmieniają jego odczyt. Zimą zrzuć z oprawy śnieg i lód. Przy lampach solarnych dochodzi czyszczenie panelu, bo brudny panel nie naładuje akumulatora i lampa zgaśnie w środku nocy.
Wygodę i przewidywalność. Światło przy domu zapala się zawsze wtedy, gdy zapada zmrok, bez względu na porę roku, urlop czy zmianę czasu. Obejście jest bezpieczniejsze, a dom wygląda na zamieszkany.
Oprawę z wbudowanym czujnikiem podłącza się jak zwykłą lampę: przewód fazowy, neutralny i ochronny. Osobny czujnik włącza się między fazę a lampę. Prace przy sieci 230 V powinien wykonać elektryk.
Czujnik zmierzchu decyduje, czy w ogóle jest na tyle ciemno, by lampa mogła się zapalić. Czujnik ruchu decyduje, kiedy – zapala ją, gdy ktoś wejdzie w jego zasięg. Niektóre modele świecą przez noc przyciemnione i rozjaśniają się dopiero przy ruchu.
Służy do tego pokrętło, zwykle oznaczone symbolem słońca i księżyca. Ustawiaj je o zmroku, gdy na dworze jest dokładnie tak ciemno, jak chcesz, by lampa się zapalała. Przesuwaj je małymi krokami i po każdej zmianie odczekaj chwilę – czujnik reaguje z opóźnieniem, żeby nie włączać lampy przy każdym przejeździe samochodu.
Noc trwa w Polsce łącznie ok. 4000 godzin w roku. Lampa LED o mocy 6 W zużyje więc ok. 24 kWh rocznie, mniej więcej dziesięć razy mniej niż dawna żarówka 60 W świecąca tyle samo.
Tak, tam gdzie nie ma przewodu: przy furtce, altanie czy na ogrodzeniu. Świecą słabiej i wymagają wymiany lub ładowania akumulatorów, ale montaż zajmuje kilka minut.
Więcej o oświetleniu ogrodu przeczytasz w kategorii lampy ogrodowe. Jeśli chcesz, by światło rozjaśniało się dopiero przy ruchu, zajrzyj do lamp zewnętrznych z czujnikiem ruchu i zmierzchu.
