Lampa solarna stojąca to oprawa ogrodowa na nóżce, słupku lub wysokim maszcie, która w dzień ładuje akumulator z własnego panelu, a po zmroku sama się włącza. Zasilanie słoneczne zmienia w lampie stojącej przede wszystkim to, gdzie można ją postawić: nie trzeba kopać rowu pod kabel ani szukać puszki przyłączeniowej, więc trafia tam, dokąd prąd z domu nie dochodzi – na koniec ścieżki, przy oczku wodnym, w głębi rabaty.
Ta swoboda ma jednak swoje warunki. Lampa świeci tyle, ile zdążyła zebrać energii, a jej panel siedzi zwykle na samej górze obudowy, więc o efekcie decydują nasłonecznienie miejsca, wielkość ogniwa i pojemność akumulatora. Wygląd liczy się dopiero potem.
Lampa stojąca ma korpus, który unosi źródło światła nad ziemię – od kilkudziesięciu centymetrów w lampkach przy ścieżce do metra i więcej w lampach w formie latarni na słupie. Wysokość ma tu dwa skutki. Po pierwsze, im wyżej siedzi panel, tym rzadziej zasłania go trawa, byliny czy śnieg. Po drugie, światło z wysokości rozkłada się na większą powierzchnię, ale też szybciej słabnie, dlatego wysoka lampa solarna potrzebuje mocniejszych diod i większego akumulatora niż niska lampka wbijana w trawnik.
Druga różnica to stabilność. Wiatr działa na wysoką, lekką obudowę z panelem na szczycie jak na żagiel. Niska lampka na szpikulcu poradzi sobie w miękkiej ziemi, ale lampa powyżej mniej więcej 60 cm powinna mieć ciężką podstawę albo płytę montażową przykręcaną do kostki, desek tarasu lub fundamentu.
Zacznij od pytania, czy lampa ma tylko zaznaczać drogę, czy realnie ją oświetlać. Od tego zależy reszta:
| Zadanie lampy | Typowa wysokość | Strumień świetlny | Akumulator | Rozstaw |
|---|---|---|---|---|
| Znacznik krawędzi ścieżki lub rabaty | 30–50 cm | 5–30 lm | NiMH AA, 600–1200 mAh | co 1–2 m |
| Oświetlenie ścieżki ogrodowej | 40–80 cm | 50–200 lm | Li-ion, 1500–3000 mAh | co 2–4 m |
| Wejście, furtka, podjazd | 80–200 cm | 200–600 lm, często z czujnikiem ruchu | Li-ion lub LiFePO4, powyżej 3000 mAh | pojedynczo w kluczowych punktach |
Panel potrzebuje kilku godzin bezpośredniego słońca – najlepiej od strony południowej, z dala od okapów, żywopłotu i koron drzew, które latem rzucają cień akurat w południe. Lampa nie powinna też stać w zasięgu latarni ulicznej ani lampy nad drzwiami: czujnik zmierzchowy uzna wtedy, że wciąż jest dzień, i nie włączy światła.
Niskie lampki wbijasz szpikulcem w ziemię, najlepiej po deszczu, bez uderzania w obudowę. Wyższe lampy przykręca się kołkami do kostki lub tarasu, a słupki powyżej 1 m mocuje do małego betonowego fundamentu albo kotwy wbijanej. Przed pierwszym użyciem sprawdź wyłącznik (bywa ukryty pod kloszem), zdejmij folię z panelu i daj lampie jeden–dwa pełne słoneczne dni na naładowanie.
Od listopada do lutego dzień jest krótki, słońce stoi nisko, a panel bywa przykryty śniegiem. Czas świecenia spada wtedy często do kilku godzin – to fizyka, nie usterka. Mróz dodatkowo obniża sprawność akumulatora. Lampy z ogniwami NiMH i z tanich tworzyw lepiej schować na zimę do suchego, nieprzemarzającego pomieszczenia, z akumulatorem naładowanym i wyłącznikiem w pozycji OFF. Modele z metalu i LiFePO4 zwykle można zostawić w ogrodzie, pamiętając o odgarnianiu śniegu z panelu.
Raz na kilka tygodni przetrzyj panel miękką, wilgotną ściereczką – kurz, pyłek i ptasie odchody potrafią odebrać sporą część energii. Zużyty akumulator oddaj do punktu zbiórki elektroodpadów, nie do śmieci.
Tak nazywa się lampy z dużym panelem monokrystalicznym, akumulatorem LiFePO4 i trybem oszczędnym lub czujnikiem ruchu. Zimą świecą krócej niż latem, ale przetrwają mróz i nie trzeba ich chować. Trudno jednak oczekiwać, że lampa zasilana wyłącznie słońcem będzie w grudniu świecić całą noc tak samo jak w lipcu.
Najjaśniejsze stojące lampy solarne dają kilkaset lumenów, zwykle w trybie z czujnikiem ruchu, bo tylko wtedy akumulator wytrzymuje całą noc. Patrz jednocześnie na lumeny i pojemność akumulatora – wysoki strumień przy małym ogniwie oznacza krótkie świecenie.
Lampy stojące wysokie, od około metra w górę, mocuj płytą montażową do twardego podłoża lub do betonowego bloczka zakopanego w gruncie. Sam szpikulec w miękkiej ziemi przy silniejszym wietrze nie wystarczy.
Po słonecznym letnim dniu zwykle 6–10 godzin. W pochmurny dzień i w zimie znacznie krócej, czasem tylko godzinę–dwie po zmroku.
Najczęściej zawodzi zużyty akumulator, brudny panel, woda wewnątrz obudowy albo inne źródło światła, które oszukuje czujnik zmierzchowy. Zacznij od wymiany akumulatora na ogniwo o tych samych parametrach.
Zwykle tak – pod kloszem lub w podstawie jest komora z ogniwem AA, AAA lub 18650. Kupując, sprawdź, czy komora jest przykręcana, a nie zgrzewana.
Jeśli potrzebujesz światła, które zawsze świeci całą noc, zajrzyj do stojących lamp ogrodowych na prąd. Pozostałe formy, wysokości i style opisuje kategoria lampy zewnętrzne stojące.
