Latarnia uliczna LED to oprawa na słupie 3–6 m, która ma równo oświetlić jezdnię, podjazd albo parking, a nie tylko zaznaczyć ścieżkę w ogrodzie. Od zwykłej latarni ogrodowej różni się wysokością montażu, mocniejszym strumieniem światła i optyką, która kładzie światło wzdłuż drogi zamiast rozpraszać je dookoła.
Takie latarnie stawia się przy drogach wewnętrznych osiedli domów jednorodzinnych, na długich podjazdach do posesji, przy parkingach wspólnot, na placach manewrowych firm i przy ciągach pieszo-jezdnych. Drogi gminne projektuje się według PN-EN 13201 i tym zajmuje się zarządca drogi – prywatny inwestor oświetla zwykle własny, mniejszy teren.
Słupek ogrodowy ma najczęściej 0,5–1 m, a dekoracyjna latarnia parkowa 2–3 m. Latarnia uliczna zaczyna się mniej więcej tam, gdzie te kończą: głowica siedzi na słupie 3–6 m, a przy większych parkingach jeszcze wyżej. Z tego wynikają różnice techniczne:
Część latarni o ulicznym charakterze ma klasyczny kształt z gwintem E27 lub E40 – wtedy o jasności decyduje włożone źródło. Większość współczesnych opraw ma jednak zintegrowany moduł LED, który świeci pełnym strumieniem od razu po włączeniu.
Najczęstszy błąd to wybór po watach. Dwie oprawy po 50 W mogą dawać 4500 lm i 7500 lm, bo skuteczność LED-ów waha się od ok. 100 do ponad 150 lm/W. Porównuj więc lumeny, a moc traktuj jako informację o zużyciu prądu.
| Miejsce | Wysokość montażu | Rozstaw słupów | Strumień oprawy | Barwa |
|---|---|---|---|---|
| Podjazd do domu, droga dojazdowa | 3–4 m | 10–15 m | 2000–4000 lm | 2700–3000 K |
| Droga wewnętrzna osiedla | 4–6 m | 15–24 m | 3000–6000 lm | 3000 K |
| Parking wspólnoty lub firmy | 5–8 m | 18–30 m | 6000–12 000 lm | 3000–4000 K |
| Plac manewrowy, teren zakładu | 8–10 m | wg projektu | 10 000 lm i więcej | 4000 K |
Rozstaw liczy się orientacyjnie jako 3–4 wysokości montażu. Przy większych rozstawach między latarniami robią się ciemne plamy, a oko kierowcy męczy się przechodzeniem od jasnego do ciemnego.
Barwa 4000 K poprawia rozróżnianie kolorów i dlatego króluje na parkingach. Przy domach lepiej sprawdza się 3000 K lub cieplej: mniej razi sąsiadów i słabiej wabi owady. Zimne 6000–6500 K, częste w tanich oprawach, daje ostre, niebieskawe światło, które na osiedlu wygląda jak plac budowy. Ra 70 to zwykle przyjmowane minimum w oświetleniu drogowym, Ra powyżej 80 jest wyraźnie przyjemniejszy dla oka.
Słup z latarnią stoi na betonowym fundamencie lub prefabrykowanej stopie; niższe słupy montuje się czasem na kotwie wbijanej. Zasilanie 230 V prowadzi się kablem ziemnym, pod podjazdem w rurze osłonowej. Podłączenie, zabezpieczenie i pomiary to zadanie elektryka z uprawnieniami – nie tylko dla bezpieczeństwa, ale też dlatego, że od tego zależy gwarancja oprawy.
Latarnia przy drodze świeci kilka tysięcy godzin rocznie, więc sterowanie ma znaczenie. Czujnik zmierzchu włącza ją o zmroku, zegar astronomiczny lub programator może ją przyciemnić po północy, a oprawy z interfejsem DALI, 1–10 V lub PWM dają się ściemniać płynnie. Jeśli wystarczy światło tylko wtedy, gdy ktoś wjeżdża, sprawdzi się latarnia z czujnikiem ruchu.
Oprawa 40 W świecąca od zmierzchu do świtu, czyli ok. 4000 godzin w roku, zużyje około 160 kWh. Przyciemnianie po północy albo czujnik ruchu potrafią zmniejszyć tę liczbę o jedną trzecią lub więcej.
Na podjazd zwykle wystarcza 2000–4000 lm, na drogę osiedlową 3000–6000 lm. Oprawy do dróg publicznych i dużych parkingów dają 10 000–20 000 lm i więcej.
Oprawa drogowa z optyką asymetryczną, montowana na słupie lub wysięgniku. Dawniej były to lampy sodowe o żółtym świetle, dziś niemal wyłącznie LED w barwie 3000–4000 K.
Do podjazdu najczęściej słup 3–4 m, do drogi wewnętrznej 4–6 m. Zwróć uwagę na średnicę wierzchołka (zwykle 60 mm) i na to, czy słup ma wnękę na tabliczkę bezpiecznikową.
Tak – bez niej ktoś musi pamiętać o włączniku albo latarnia świeci w dzień. Czujnik montuje się w oprawie lub w osobnym gnieździe na jej obudowie.
Oprawa, słup, fundament, kabel ziemny z wykopem, zabezpieczenia w rozdzielnicy i praca elektryka. Przy długich podjazdach koszt kabla i wykopu bywa wyższy niż samych latarni – wtedy warto rozważyć latarnie solarne.
Więcej o niższych oprawach na ścieżki i rabaty przeczytasz w kategorii latarnie ogrodowe, a o oświetleniu bez kabla – przy latarniach solarnych.
