Plafon na żarówkę to oprawa przykręcana płasko do sufitu, w której pod kloszem siedzi zwykła oprawka – najczęściej E27 – a źródło światła wkręcasz sam. Kiedy żarówka się przepali albo przestanie ci odpowiadać jej barwa, wymieniasz ją w kilka minut, a lampa zostaje na suficie przez kolejne lata.
W plafonie z wbudowanym modułem LED jest odwrotnie: światło i oprawa to jedna całość, więc o barwie, jasności i trwałości zdecydował producent. Plafon z oprawką oddaje te decyzje tobie.
To najczęstszy dylemat przy wyborze lampy sufitowej. Moduł LED pozwala zrobić oprawę bardzo cienką i zwykle świeci długo, ale gdy się zepsuje, trzeba szukać części zamiennej albo wymieniać całą lampę – często z pomocą elektryka. Plafon na żarówki jest głębszy, bo pod kloszem musi zmieścić się bańka, za to daje swobodę:
W klasycznych formach – szklana kula, mleczny klosz, abażur z tkaniny, plafon w stylu retro – oprawka na żarówkę jest wręcz naturalna. Tam, gdzie liczy się minimalna wysokość, np. przy bardzo niskim suficie, przewagę ma zwykle płaski moduł LED.
Najpierw sprawdź gwint. E27 to standardowy „duży” gwint – pasuje do niego najwięcej żarówek, w tym gruszki A60, kule i filamenty. E14 to węższy gwint pod świeczki i małe kulki, spotykany w dekoracyjnych plafonach. Płaskie oprawy mają czasem GX53 (płaski krążek) albo GU10, a małe, szklane plafony – kapsułki G9. Druga rzecz to dopuszczalna moc na jedno gniazdo, podana na tabliczce lub w instrukcji, np. „max. 60 W”. Liczy się realny pobór żarówki, nie „odpowiednik”, więc LED 9 W mieści się w tym limicie z ogromnym zapasem.
Jasność licz w lumenach, nie w watach. Dla oświetlenia ogólnego przyjmuje się orientacyjnie:
| Pomieszczenie | lm na 1 m² | Barwa | Przykład dla 12 m² |
|---|---|---|---|
| Przedpokój, korytarz | ok. 100 | 2700–3000 K | 1 żarówka ok. 1200–1500 lm |
| Sypialnia | 100–150 | 2700 K | 2 żarówki po ok. 806 lm |
| Salon | 150–200 | 2700–3000 K | 3 żarówki po ok. 806 lm |
| Kuchnia, łazienka | 200–300 | 3000–4000 K | 3 żarówki po ok. 1055 lm |
| Pokój do pracy | 200–300 | ok. 4000 K | 2–3 żarówki po ok. 1055 lm |
Mleczne szkło pochłania część światła, więc pod opalowym kloszem warto wziąć żarówkę o stopień jaśniejszą. Pod przezroczystym szkłem jest odwrotnie – filament o niższej jasności wygląda lepiej i nie razi.
Pod mlecznym kloszem najlepiej sprawdza się matowa żarówka LED w kształcie gruszki lub kuli – rozprasza światło równo i nie zostawia jasnej plamki na szkle. Pod szkłem przezroczystym albo karbowanym widać źródło, więc tu dobrze wyglądają filamenty i kule dekoracyjne, zwykle o barwie 2200–2700 K. Bursztynowe i dymione szkło ociepla i przygasza światło, dlatego zniesie trochę mocniejszą żarówkę.
Sprawdź też wymiary. Standardowa gruszka A60 ma ok. 6 cm średnicy i ok. 11 cm długości, a kula G95 jest wyraźnie większa – w płytkim plafonie może po prostu nie zmieścić się pod kloszem. Między bańką a szkłem warto zostawić kilka centymetrów luzu.
Plafon przykręca się kołkami do stropu, a przewody łączy w puszce lub kostce zaciskowej. To praca przy instalacji 230 V, więc jeśli nie masz uprawnień, zleć ją elektrykowi. Metalowe oprawy w klasie I wymagają podłączenia przewodu ochronnego; oprawy w II klasie ochronności (symbol podwójnego kwadratu) nie mają zacisku uziemienia. Do łazienki, w pobliże wanny i prysznica, wybieraj plafon o szczelności co najmniej IP44 – szczelny klosz chroni wtedy także oprawkę.
W bloku z sufitem 2,5–2,6 m plafon na żarówkę daje pełne oświetlenie ogólne bez wiszącej lampy, o którą zahacza się głową. Sprawdza się w przedpokoju, sypialni, kuchni, łazience, pokoju dziecka i na klatce schodowej domu. Wiele plafonów można też powiesić na ścianie – osobno opisujemy plafony ścienne.
Tradycyjna żarówka 60 W dawała około 700–800 lm. Jej odpowiednikiem jest żarówka LED o strumieniu ok. 806 lm, która pobiera zwykle 7–9 W.
Tak, i to najlepszy wybór. LED grzeje się znacznie mniej niż żarówka tradycyjna, więc nie przegrzewa klosza i oprawki. Zwróć tylko uwagę na gwint, wymiary i to, czy żarówka nadaje się do opraw zamkniętych.
E27 daje większy wybór żarówek i wyższą jasność z jednego gniazda, dlatego dominuje w plafonach do oświetlenia ogólnego. E14 spotkasz w mniejszych, dekoracyjnych lampach, gdzie ważniejszy jest kształt świeczki lub małej kuli.
Zależy od metrażu. Pomnóż powierzchnię przez zalecaną liczbę lumenów z tabeli i podziel przez strumień jednej żarówki. W pokoju 12–15 m² zwykle wystarczają 2–3 gniazda E27.
Wiele okrągłych i kwadratowych plafonów ma uchwyt pozwalający na montaż ścienny. Producent podaje to w instrukcji. Przy montażu na ścianie zwróć uwagę, czy klosz nie odsłania żarówki od dołu.
Wyłącz światło, a najlepiej bezpiecznik. Poczekaj, aż oprawa ostygnie, zdejmij klosz i wkręć nową żarówkę z tym samym gwintem, nie przekraczając mocy z tabliczki.
Więcej o samych oprawach – kształtach, materiałach i sposobach montażu – przeczytasz w kategorii plafony.
