Żyrandol metalowy to lampa wisząca, w której metal tworzy szkielet: ramiona, obręcz, klatkę albo same klosze. Od tego, jaki to metal i jak go wykończono, zależy więcej, niż się wydaje – kierunek światła, ciężar, sposób montażu i to, jak lampa będzie wyglądać po kilku latach.
Metal pasuje do niemal każdego wnętrza, bo ma wiele twarzy. Czarna stal kojarzy się z loftem, mosiądz z klasyką i art deco, chrom z nowoczesną kuchnią, a kuta rama z domem na wsi. Warto więc zacząć nie od koloru, tylko od tego, co lampa ma robić w pokoju.
Metal nie przepuszcza światła, więc żyrandol świeci tylko tam, gdzie skierowano klosze. Klosze otwarte w dół dają mocne światło na stół i blat, ale sufit zostaje ciemniejszy. Klosze skierowane w górę odbijają światło od sufitu i rozpraszają je po całym pokoju – to lepszy wybór do salonu, w którym żyrandol jest jedynym źródłem światła. Odkryte żarówki na ramionach wyglądają efektownie, tylko że mogą oślepiać; tu przydają się dekoracyjne żarówki LED z filamentem i ściemniacz.
Wykończenie też gra rolę. Matowa czerń pochłania część światła i wyraźnie odcina się od jasnego sufitu. Złoto i mosiądz ocieplają barwę, a chrom rozsiewa zimniejsze refleksy. Do mosiądzu i czerni najlepiej pasuje barwa 2700–3000 K, przy chromie w kuchni sprawdza się 3000–4000 K.
| Sytuacja | Reguła orientacyjna | Przykład |
|---|---|---|
| Średnica w salonie | (długość + szerokość pokoju w m) × 8–10 = średnica w cm | pokój 4 × 5 m → ok. 70–90 cm |
| Nad stołem | średnica ok. 1/2–2/3 szerokości blatu | stół 90 cm → 45–60 cm |
| Wysokość nad blatem | dolna krawędź 70–85 cm nad stołem | skracanie łańcucha lub linki przed montażem |
| W przejściu | min. ok. 2,1 m wolnej przestrzeni | sufit 2,6 m → lampa o całkowitej wysokości (z zawiesiem) do ok. 50 cm |
| Jasność | ok. 100–150 lm na m² przy świetle ogólnym | salon 20 m² → 2000–3000 lm |
| Oprawki | E14 (świeczki), E27, G9 lub wbudowany LED | przy LED metal nagrzewa się nieznacznie |
W blokach sufit ma zwykle 2,5–2,7 m, więc żyrandol na długim łańcuchu najlepiej wiesza się nad stołem. W przejściu rozsądniej wybrać model na krótkim pręcie albo dociągnięty do sufitu. W kamienicy z sufitem 3–3,5 m duża, wielopoziomowa forma wreszcie ma gdzie się zmieścić.
Salon zniesie najwięcej: klasyczne ramiona ze świecowymi żarówkami, duże koło albo geometryczną klatkę z drutu. W sypialni lepiej sprawdza się lżejsza konstrukcja i światło skierowane w górę, które nie razi po położeniu się w łóżku. W jadalni i kuchni pracuje forma liniowa nad stołem lub wyspą, z kloszami w dół. Do garderoby czy wąskiego przedpokoju wystarczy mały, płaski model, który nie wchodzi w drogę drzwiom szafy.
Metalowe są też żyrandole w stylu sputnik, z promieniście rozchodzącymi się ramionami – to osobny temat z własnymi zasadami doboru.
Metalowa obudowa to prawie zawsze I klasa ochronności, czyli lampa musi być podłączona do przewodu ochronnego (żółto-zielonego). W starych blokach bywa instalacja dwuprzewodowa bez przewodu ochronnego – wtedy podłączenie zostaw elektrykowi z uprawnieniami, który oceni, co trzeba zrobić. To zresztą dobra zasada przy każdej lampie na 230 V.
Kuty żyrandol albo lity mosiądz potrafią ważyć kilkanaście kilogramów. Hak musi być pewnie osadzony w stropie, a w suficie podwieszanym z płyt g-k mocuje się go do konstrukcji, nie do samej płyty. Wagę sprawdź jeszcze przed zakupem.
Do loftu i industrialu, ale też do skandynawskiej bieli, gdzie robi mocny kontrast. Czarna rama z odkrytymi żarówkami wygląda surowo, ta sama czerń ze szklanymi kloszami – znacznie łagodniej.
Skorzystaj z reguły z tabeli i porównaj wynik z wysokością sufitu. Duże żyrandole wymagają też miejsca w pionie: przy suficie 2,5 m wysoka konstrukcja na łańcuchu zwykle przytłacza pokój.
Raczej lekki, z kloszami w górę lub matowymi, i z ciepłym światłem 2700 K. Przyda się ściemniacz, bo jedna lampa ma tu dawać zarówno światło do sprzątania, jak i nastrój na wieczór.
Elegancję daje zwykle proporcja i wykończenie: mosiądz szczotkowany lub postarzany, smukłe ramiona, szkło albo kryształki. Pomaga też spójność z resztą metalu w pokoju – uchwytami, ramami luster, nogami stolika.
Z żarówkami tradycyjnymi metalowe klosze potrafią być gorące. Z LED-ami nagrzewają się nieznacznie. W obu przypadkach trzymaj się maksymalnej mocy podanej na oprawie.
W suchym pokoju praktycznie nie. Rdza pojawia się tam, gdzie powłoka została porysowana, a w pomieszczeniu jest wilgoć. Drobne ubytki zabezpiecza się farbą zaprawkową w tym samym kolorze.
Jeśli porównujesz metal z innymi materiałami, zajrzyj do działu żyrandole. Ciepły odcień metalu w innym wydaniu opisuje strona o żyrandolach miedzianych.
