Lampki kule białe to oprawy, w których światło przechodzi przez biały klosz w kształcie kuli – najczęściej z mlecznego szkła opalowego, rzadziej z akrylu, tworzywa lub papieru. Biel zmienia w kuli więcej niż wygląd: ukrywa żarówkę, rozprasza światło na wszystkie strony i sprawia, że lampa po zgaszeniu wygląda jak lekki, jasny przedmiot, a nie jak techniczny osprzęt.
Właśnie dlatego biała kula wisi w sypialniach, kuchniach, łazienkach i przedpokojach, a w wersji z tworzywa stoi też na trawniku. Zanim wybierzesz konkretny model, warto rozróżnić kilka rodzajów bieli, bo każdy świeci trochę inaczej.
Szkło opalowe to klasyka. Jednowarstwowe jest cieńsze i przy mocnej żarówce potrafi pokazać jasny punkt w środku. Trójwarstwowe (opal – szkło przezroczyste – opal) świeci najrówniej, jakby cała kula była źródłem światła. Wykończenie błyszczące odbija okna i wnętrze, gdy lampa jest zgaszona; matowe daje miękki, satynowy wygląd i mniej widocznych odcisków palców.
Akryl (PMMA) jest lżejszy i nie pęka przy uderzeniu, więc sprawdza się w pokoju dziecka, na korytarzu i tam, gdzie lampa wisi nisko. Rozprasza światło podobnie jak opal, ale z bliska wygląda bardziej „plastikowo”. Polietylen to materiał świecących kul ogrodowych – odporny na deszcz i mróz. Spotyka się też kule papierowe w stylu lampionu oraz białe metalowe półkule, które świecą tylko w dół, a od góry pozostają ciemne.
Mleczne szkło pochłania część strumienia, więc ta sama żarówka da mniej światła niż w kuli przezroczystej. Jeśli kula ma być jedynym światłem w salonie o powierzchni 15–20 m², licz zwykle 1500–3000 lm łącznie. W praktyce oznacza to kilka kul albo dodatkowe lampy, bo pojedyncza żarówka E27 daje najczęściej do ok. 1500 lm.
Biel bardzo wyraźnie pokazuje barwę żarówki. Przy 2700 K kula robi się kremowa i ciepła, przy 3000 K pozostaje biała z lekkim ociepleniem, a przy 4000 K wygląda chłodno, niemal jak w gabinecie. W lampie wielopunktowej używaj jednego modelu żarówki – dwie różne barwy obok siebie w białych kloszach widać od razu.
Kolor zawiesia też ma znaczenie. Biały przewód i biała podsufitka znikają na białym suficie i zostaje sama kula, co optycznie podnosi niskie pomieszczenia. Mosiądz lub czerń tworzą kontrast i podkreślają linię lampy.
| Miejsce | Typowa średnica | Gwint i źródło | Na co uważać |
|---|---|---|---|
| Przedpokój, łazienka, kinkiet | 15–20 cm | G9 lub E14 | w łazience w strefach 1–2 co najmniej IP44 |
| Wyspa kuchenna, stół w grupie | 25–30 cm | E14 lub E27 | kule co ok. 60–70 cm, w jednej linii lub na różnych wysokościach |
| Stół dla 4–6 osób, sypialnia | 35–40 cm | E27 | dół kuli ok. 60–75 cm nad blatem |
| Salon, klatka schodowa, wysoki sufit | 45–50 cm i więcej | E27, często kilka źródeł | duża szklana kula waży kilka kilogramów – sprawdź mocowanie |
| Ogród, taras | 30–50 cm | E27 albo zintegrowany LED, także solarny | IP44 przy osłoniętym miejscu, IP65 przy zraszaczu |
W mieszkaniach z sufitem około 2,5–2,7 m nad przejściem zostaw co najmniej 2,1 m wolnej wysokości. Jeśli sufit jest niski, rozważ plafon w kształcie kuli albo półkuli zamiast lampy na przewodzie.
Zamknięta kula szklana zatrzymuje ciepło, dlatego nie przekraczaj mocy podanej przez producenta; żarówka LED nagrzewa się wielokrotnie mniej niż tradycyjna. Jeśli klosz jest mały, a żarówka blisko szkła, wybierz źródło matowe lub opalowe – inaczej przez cienki opal przebije jasna plama. Część lamp ma wbudowane LED-y i nie przyjmie zwykłej żarówki, więc sprawdź to przed zakupem źródeł.
Podłączenie do instalacji 230 V zostaw elektrykowi, szczególnie w łazience i na zewnątrz, gdzie liczy się szczelność puszki i przepustów kablowych.
Wisząca daje więcej światła na stół i lepiej wygląda przy wyższych sufitach. Sufitowa, przykręcona blisko stropu, pasuje do niskich pomieszczeń, korytarzy i łazienek, gdzie zwisająca kula przeszkadzałaby w przejściu.
Szkło ma głębszą biel, nie rysuje się i nie zmienia koloru, ale jest cięższe i może się stłuc. Akryl wybierz tam, gdzie liczy się waga i bezpieczeństwo – w pokoju dziecka lub nad schodami.
Nad stołem do ok. 120 cm wystarczy jedna kula 35–40 cm. Przy stole 160–200 cm lepiej sprawdzą się dwie lub trzy mniejsze, a w salonie lampa wielopunktowa z kulami na różnych wysokościach.
Nie do końca. Girlandy z małymi kulkami to dekoracja o niewielkiej mocy światła. Solarna kula ogrodowa jest odmianą lampy kuli, tylko świeci słabiej niż kula zasilana z sieci, więc nadaje się raczej do akcentów niż do oświetlenia ścieżki.
Tak, jeśli ma odpowiednią szczelność. W strefach przy wannie i prysznicu potrzebna jest oprawa co najmniej IP44; poza nimi wystarczy zwykła lampa pokojowa.
Zależnie od konstrukcji kulę się odkręca, zsuwa z oprawki albo poluzowuje śruby kołnierza. W kulach zamkniętych od dołu dostęp jest od góry – wtedy zwykle trzeba zdjąć lampę z zawiesia lub odkręcić klosz od podstawy.
Więcej o kulach w innych kolorach i materiałach: lampy kule. Jeśli wahasz się między kulą na przewodzie a plafonem, porównaj też lampy kule sufitowe i wiszące.
