Plafoniery z czujnikiem ruchu zapalają światło, gdy ktoś wchodzi w ich pole widzenia, i gaszą je po ustawionym czasie, kiedy ruch ustaje. W płaskiej oprawie przykręcanej bezpośrednio do sufitu czujnik siedzi zwykle w środku klosza albo w małym oczku pośrodku, więc lampa wygląda jak zwykły plafon, a przy tym obsługuje się sama – w korytarzu, piwnicy, garażu czy na klatce schodowej.
Osobną czujkę ruchu montuje się na ścianie lub w puszce i łączy z dowolną lampą. Plafon z wbudowanym czujnikiem to jeden element: jedno miejsce montażu, jedno okablowanie, czujnik patrzący z sufitu w dół. Taki punkt widzi pomieszczenie zwykle w zakresie 360°, a obszar wykrywania ma kształt koła, którego średnica rośnie wraz z wysokością montażu.
Ma to też ograniczenia. Czujnik steruje tylko swoją lampą, a jeśli w długim korytarzu chcesz zapalać kilka opraw naraz, potrzebujesz modeli z wyjściem do łączenia (tzw. master–slave) albo jednej osobnej czujki. Druga rzecz: plafon z czujnikiem pracuje najlepiej tam, gdzie się przechodzi, a nie siedzi. W salonie czy gabinecie światło gasnące co kilka minut szybko zaczyna irytować.
W plafonach spotkasz dwa rozwiązania. Czujnik PIR (pasywna podczerwień) reaguje na zmianę promieniowania cieplnego, czyli na człowieka przechodzącego w poprzek pola. Czujnik HF, nazywany też mikrofalowym lub radarowym, wysyła fale wysokiej częstotliwości i wychwytuje każdy ruch, także drobny i skierowany wprost na lampę.
| Parametr | Czujnik PIR | Czujnik HF (mikrofalowy) |
|---|---|---|
| Typowy zasięg | ok. 4–8 m średnicy | ok. 6–10 m, często regulowany |
| Kąt wykrywania | zwykle 360°, widoczna soczewka | 360°, czujnik schowany pod kloszem |
| Ruch w stronę lampy | słabiej wykrywany | wykrywany pewnie |
| Przez szkło i cienkie ścianki | nie | tak – trzeba zmniejszyć zasięg |
| Wysokość montażu | zwykle 2–3 m | zwykle 2–4 m |
| Dobre miejsce | łazienka, garderoba, mała piwnica | korytarz, klatka schodowa, garaż |
Do tego dochodzą pozostałe parametry plafonu: stopień szczelności (IP20 do suchych pomieszczeń, IP44 do łazienki, IP54–IP65 do garażu, pralni i pod zadaszenie), barwa światła (2700–3000 K do części mieszkalnej, 4000 K do korytarza i pomieszczeń technicznych) oraz strumień świetlny. W typowym korytarzu wystarcza zwykle 800–1500 lm, w garażu warto mieć więcej.
Najwięcej daje w miejscach, przez które przechodzisz z pełnymi rękami: przedpokój, wiatrołap, korytarz w bloku, piwnica, garaż, schowek, pralnia, strych. Sprawdza się też w toalecie dla gości i w garderobie. W łazience pamiętaj o strefach – w pobliżu wanny i prysznica oprawa musi mieć co najmniej IPX4, a w praktyce szuka się IP44.
Plafon montuj tak, żeby czujnik miał wolny widok na drogę, którą się chodzi. Nie wieszaj oprawy z czujnikiem PIR tuż nad grzejnikiem, a model z HF ustaw ostrożnie przy ścianach z płyt gipsowo-kartonowych, bo może reagować na ruch w sąsiednim pomieszczeniu.
Lampa zapala się bez powodu? Najczęściej winna jest zbyt wysoka czułość, ruch za cienką ścianą, zwierzę domowe albo ciepłe powietrze od grzejnika. Gaśnie, gdy jeszcze jesteś w środku? Wydłuż czas świecenia albo przesuń oprawę bliżej miejsca, w którym przebywasz. Soczewkę czujnika przecieraj co jakiś czas suchą ściereczką – kurz i pajęczyny osłabiają wykrywanie. Elektronika czujnika pobiera niewielką moc także wtedy, gdy światło jest zgaszone.
Tak jak zwykły plafon: przewód fazowy, neutralny i ochronny do zacisków oprawy, zgodnie z instrukcją producenta. Łącznik ścienny musi pozostać włączony, bo czujnik potrzebuje stałego zasilania. Prace przy instalacji 230 V zleć elektrykowi z uprawnieniami.
Zwykle są to pokrętła lub przełączniki opisane jako TIME (czas świecenia), LUX (próg jasności) i SENS lub RANGE (czułość, zasięg). Na tabliczce znamionowej sprawdzisz też stopień IP, moc, strumień świetlny i barwę światła w kelwinach.
Producenci podają dla modułów LED zwykle 15–50 tysięcy godzin. Częste zapalanie nie szkodzi diodom tak jak dawnym świetlówkom, a ponieważ lampa świeci tylko wtedy, gdy ktoś jest w pobliżu, rzeczywisty czas pracy rozkłada się na wiele lat.
W wielu modelach tak: szybkie wyłączenie i ponowne włączenie łącznika przełącza lampę w tryb stałego świecenia. Część plafonów ma do tego pilota.
Tak, to małe oprawy na baterie lub akumulator, przyklejane albo przykręcane bez kabli. Świecą słabiej niż sieciowe, więc nadają się do szafy, schowka czy piwnicy bez instalacji, a nie do oświetlenia całego korytarza.
Pod zadaszeniem tak, jeśli ma co najmniej IP44, a lepiej IP54–IP65. Wejście, wiata czy garaż to typowe miejsca, ale oprawa musi znosić wilgoć i mróz.
Jeśli lampa ma reagować także na zmrok, zobacz plafony z czujnikiem ruchu i zmierzchu. Więcej o samych oprawach sufitowych, ich kształtach i mocowaniu: plafony.
