Reflektory zewnętrzne na 230 V podłącza się wprost do instalacji domowej — bez transformatora, bez liczenia spadków napięcia na długim kablu, bez limitu opraw na jednej gałęzi. To najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana grupa w tej kategorii: są tu drobne szpikulce ogrodowe o mocy kilku watów, kierunkowe reflektory ścienne z regulacją kąta, słupki przy ścieżkach, oprawy najazdowe wpuszczane w grunt i duże naświetlacze elewacyjne o mocy liczonej w setkach watów.
Przede wszystkim moc i zasięg. Instalacja niskonapięciowa świetnie sprawdza się przy rabacie, ale na trzydziestometrowej trasie do bramy albo przy naświetlaczu, który ma umyć światłem szczyt budynku, kończą się jej możliwości. Przy 230 V długość obwodu nie ogranicza jasności ostatniej lampy, a jedna oprawa może dawać kilka tysięcy lumenów. Drugą zaletą jest sterowanie: czujniki, wyłączniki zmierzchowe i automatyka domowa działają na tym napięciu bez pośredników.
Przewód 230 V w ogrodzie układa się w ziemi na głębokości przewidzianej przepisami, w rurze osłonowej, z taśmą ostrzegawczą nad trasą. Każde połączenie musi trafić do puszki hermetycznej, a kabel wchodzić przez dławik dobrany do jego średnicy — dławik dokręcony na zbyt cienki przewód to najczęstsza droga, jaką woda dostaje się do wnętrza oprawy. Cały obwód zewnętrzny powinien być zabezpieczony wyłącznikiem różnicowoprądowym. Podłączenie takiej instalacji to praca dla elektryka z uprawnieniami, nawet jeśli sama oprawa ma tylko trzy żyły i wygląda niewinnie.
Oprawy w metalowej obudowie wymagają zwykle podłączenia przewodu ochronnego — brak uziemienia w aluminiowym reflektorze to realne zagrożenie, nie formalność. Oprawy w obudowie z tworzywa bywają wykonane w podwójnej izolacji i przewodu ochronnego nie mają. Sprawdź, ile żył ma fabryczny przewód oprawy: dwie oznaczają izolację ochronną, trzy — konieczność podpięcia żółto-zielonego przewodu.
Rozpiętość w tej grupie jest ogromna, więc warto mieć skalę. Pięciowatowy szpikulec LED daje kilkaset lumenów i wystarcza do zaznaczenia krzewu albo fragmentu ścieżki. Trzydziestowatowa oprawa z niemal trzema tysiącami lumenów zastępuje cały dawny halogenowy naświetlacz 150 W i pokrywa podjazd. Oprawy powyżej stu watów, z tysiącami lumenów i sterowaniem DALI, są projektowane do fasad budynków publicznych i hal — na ścianie domu jednorodzinnego dają światło, przy którym sąsiedzi czytają gazetę.
Stary nawyk liczenia watami jest tu mylący. Naświetlacz LED 50 W nie jest odpowiednikiem halogenu 50 W, tylko mniej więcej halogenu 400 W. Kupując „mocny” naświetlacz na taras łatwo trafić w sprzęt przewidziany na plac budowy.
Wąskie wiązki rzędu dwudziestu kilku stopni podświetlają pojedynczy element: pień, kolumnę, fragment muru. Szerokie pięćdziesiąt stopni i więcej rozlewa światło po płaszczyźnie. Do elewacji najładniej pracują oprawy asymetryczne typu wallwasher, które stawia się blisko ściany i które nie zostawiają jasnej plamy u podstawy. Niezależnie od typu — kieruj strumień w dół albo na własną ścianę. Naświetlacz 230 V ustawiony płasko w stronę ulicy oślepia kierowców i świeci w okna sąsiada przez całą noc, a przy tej mocy nie da się tego zignorować.
Na obwodzie sieciowym czujnik ruchu można wpiąć w linię zasilania i objąć nim kilka opraw naraz. Przy doborze PIR-u liczą się trzy parametry: zasięg detekcji, próg zmierzchowy w luksach i czas podtrzymania. Zbyt długie podtrzymanie sprawia, że lampa świeci pół nocy po jednym przejściu kota; zbyt wysoki próg zmierzchowy — że zapala się w pochmurne popołudnie. Rozwiązania profesjonalne sterowane magistralą DALI pozwalają na ściemnianie i harmonogramy, ale wymagają osobnej linii sterującej.
Oprawy z fabryczną wtyczką — tak, pod warunkiem, że gniazdo jest hermetyczne i na obwodzie z różnicówką. Oprawy z gołym przewodem wymagają stałego podłączenia w puszce.
Przy oprawach LED o mocy kilku–kilkunastu watów praktycznym ograniczeniem jest zwykle zabezpieczenie obwodu, a nie sama moc. Warto natomiast rozdzielić oświetlenie dekoracyjne od użytkowego, żeby móc je włączać niezależnie.
Gdy instalacja ma się zmieniać razem z ogrodem, gdy kopiesz płytko albo gdy oprawa trafia do wody. W takich zastosowaniach wygodniejsze są reflektory 12 V.
