Reflektory z gniazdem GU10 różnią się od opraw ze zintegrowanym LED jedną, ale bardzo praktyczną rzeczą: źródło światła wybierasz sam i możesz je zmienić w każdej chwili. GU10 to trzonek dwukołkowy na 230 V, wciskany i przekręcany o ćwierć obrotu — bez transformatora, bez zasilacza w oprawie, bez ograniczenia długości trasy kablowej, które dotyczy instalacji niskonapięciowych.
Kupując oprawę GU10, kupujesz obudowę, przegub, uszczelnienie i klasę szczelności. Wszystko, co widać po zmroku, zależy od żarówki. Typowa dioda GU10 o mocy 4–7 W daje 350–600 lm, co wystarcza na krzew albo krótki odcinek ścieżki. Mocniejsze konstrukcje 10–12 W dochodzą do 900–1 100 lm i nadają się na fragment elewacji. Kąt wiązki jest sprzedawany w zakresie mniej więcej od 24° do 120°, a to oznacza, że najtańszym sposobem naprawienia źle oświetlonego drzewa jest wymiana żarówki, a nie oprawy. Barwę też ustawiasz sam: 2 700–3 000 K do cegły, drewna i zieleni, 4 000 K do betonu i szarego tynku.
Na oprawach z tej grupy zobaczysz różne limity: 7 W, 10 W, 12 W, a na starszych konstrukcjach nawet 35 W. To nie jest sugestia producenta, tylko granica wynikająca z tego, ile ciepła zamknięta obudowa potrafi oddać. Limity rzędu 35 W pochodzą z czasów halogenu — z diodą nigdy się do nich nie zbliżysz, bo 35 W w LED to już naświetlacz przemysłowy. Limity 10–12 W są za to realnym ograniczeniem: to dokładnie ten przedział, w którym kończą się mocne żarówki GU10, a przekroczenie go skraca życie zarówno źródła, jak i uszczelki.
Szczelna obudowa reflektora zewnętrznego nie wentyluje się. Wiele tanich diod GU10 jest projektowanych do opraw otwartych i w zamkniętym korpusie traci strumień oraz kończy życie po kilkunastu miesiącach zamiast po kilku latach. Szukaj adnotacji o dopuszczeniu do opraw zamkniętych i o zakresie temperatur otoczenia — przy pracy zimą liczy się też dolna granica, nie tylko górna.
Każda wymiana żarówki to otwarcie oprawy, czyli moment, w którym najłatwiej stracić deklarowane IP. Uszczelka silikonowa musi wrócić w rowek na całym obwodzie, bez skręcenia i bez przycięcia kablem. Śruby klosza dokręcaj równomiernie, na krzyż, bez przesadnej siły — zbyt mocno ściśnięta uszczelka odkształca się na stałe i przestaje uszczelniać. Wymianę rób w suchy dzień; wilgoć zamknięta w oprawie skropli się na szkle przy pierwszym chłodnym wieczorze.
Oprawa GU10 na zewnątrz ma dwa słabe punkty mechaniczne. Pierwszy to sama oprawka: wersje ceramiczne znoszą temperaturę i wilgoć lepiej niż tworzywowe, a styki po kilku sezonach potrafią pokryć się nalotem, który objawia się migotaniem — czyszczenie i odrobina smaru stykowego rozwiązują problem. Drugi to przegub, w niektórych modelach o zakresie do 180°. Właśnie on decyduje, czy da się poprawić celowanie po zmroku, i on pierwszy się zapieka, jeśli jest ze zwykłej stali zamiast ze stali nierdzewnej.
Żarówka GU10 daje się ściemniać tylko wtedy, gdy jest do tego opisana; zwykła dioda na ściemniaczu fazowym miga albo w ogóle nie zapala. Jeśli oświetlasz roślinność i ceglaną elewację, zwróć uwagę na oddawanie barw: przy CRI poniżej 80 zieleń robi się szara, a czerwona cegła brunatna. Warto też sprawdzić opinie o tętnieniu, jeśli w polu widzenia oprawy pracuje kamera — tanie źródła dają na nagraniu wyraźne pasy.
Wymienne źródło to wygoda, ale ma cenę: dwie dodatkowe uszczelnienia, gniazdo i styki, których w oprawie zalanej fabrycznie po prostu nie ma. Tam, gdzie oprawa siedzi w gruncie, jest trudno dostępna albo pracuje w bardzo mokrym miejscu, konstrukcja zintegrowana wypada trwalej. Do miękkiego światła przy wejściu warto natomiast porównać ofertę z kinkietami zewnętrznymi, które rozpraszają światło zamiast je skupiać.
