IP65 to stopień ochrony, od którego zaczyna się sensowne oświetlenie zewnętrzne. Pierwsza cyfra — 6 — oznacza pełną pyłoszczelność: do wnętrza obudowy nie dostanie się kurz, piasek ani pyłki. Druga — 5 — że oprawa wytrzymuje strugę wody z dyszy 6,3 mm lejącą się z dowolnego kierunku. W praktyce znaczy to: deszcz, zacinający deszcz, podlewanie z węża i topniejący śnieg.
Warto znać granice tej klasy, bo bywają mylące. IP65 nie jest odpornością na zanurzenie — reflektor stojący w kałuży po ulewie albo w zagłębieniu, w którym zbiera się woda, pracuje poza swoją klasą, choć formalnie jest „szczelny”. Nie jest też odpornością na myjkę ciśnieniową; strumień pod ciśnieniem to zupełnie inna próba (IP69K), a skierowanie lancy w uszczelkę potrafi wtłoczyć wodę do środka jednym ruchem. I nie mówi nic o odporności mechanicznej — za to odpowiada osobne oznaczenie IK.
Szczelność utrzymują trzy elementy i wszystkie trzy da się zepsuć przy montażu. Uszczelka silikonowa pod kloszem musi leżeć równo, bez skręcenia — po każdym otwarciu oprawy sprawdź, czy wróciła na miejsce. Dławik kablowy trzeba dokręcić na kablu o średnicy, do której jest przewidziany; dławik zaciśnięty na zbyt cienkim przewodzie przecieka. Trzecia sprawa to kondensacja: powietrze zamknięte w ciepłej oprawie po wychłodzeniu skrapla się na szkle. Lekka mgiełka, która znika po godzinie świecenia, jest normalna. Krople spływające po kloszu i woda na dnie obudowy oznaczają, że uszczelnienie puściło.
Wystarczy na elewacji, pod okapem i na otwartej ścianie, na słupku przy ścieżce, na klinie w rabacie i na podjeździe. Nie wystarczy tam, gdzie oprawa bywa zalana: w oczku wodnym, w niecce basenu, w studzience, w miejscu, w którym po roztopach stoi woda. Do zabudowy w gruncie, po której się chodzi i którą się myje, szuka się IP67 albo IP68, i najlepiej dodatkowo obciążalności mechanicznej podanej w kilonewtonach.
Oprawy IP65 obejmują tu bardzo szeroki zakres. Mały słupek 5 W daje około 280 lm i oświetla najbliższy metr ścieżki. Reflektor 30 W to już około 2 800 lm — wystarczy na podjazd albo szeroką elewację. Modele z gniazdem GU10 mają zwykle limit 10–12 W na źródło i to jest twardy limit, wynikający z odprowadzania ciepła w zamkniętej obudowie, a nie z ostrożności producenta. Kąt wiązki dobieraj do zadania: 24–30° do pnia drzewa i pasa muru, 50° i więcej do równomiernego zalania powierzchni. Część opraw ma przegub o zakresie do 180°, co pozwala poprawić celowanie po zmroku, gdy widać efekt.
Szczelna obudowa nie chroni przed olśnieniem. Reflektor pochylony bardziej niż 15° powyżej poziomu wysyła znaczącą część strumienia poza działkę — najpierw w płot, potem w okna. Celuj w dół, korzystaj z osłon i kołnierzy, a przy podświetlaniu drzewa mierz w koronę, nie ponad nią. Przy montażu na wysokości 2,5–3 m łatwiej utrzymać światło tam, gdzie jest potrzebne, niż przy oprawie zawieszonej pod dachem.
Klasa IP jest wartością z chwili badania, nie dożywotnią obietnicą. Uszczelki twardnieją od promieniowania UV i cykli mrozowych, a klosz z tworzywa matowieje i traci część strumienia. Raz w roku, najlepiej jesienią, warto obejść oprawy: przetrzeć klosze, sprawdzić dokręcenie dławików i śrub kloszy, obejrzeć powłokę lakierniczą pod kątem odprysków. To dwadzieścia minut, które decydują o tym, czy oprawa przetrwa piątą zimę. Jeśli szukasz opraw do zabudowy w wodzie, właściwym kierunkiem są modele o wyższej klasie szczelności, a przy ścianie domu warto porównać je z kinkietami zewnętrznymi.
