Żarówki retro to źródła światła, które wyglądem nawiązują do dawnych żarówek z węglowym lub wolframowym żarnikiem, a w środku zwykle pracują energooszczędne diody LED. Wybiera się je przede wszystkim pod styl wnętrza i konkretną oprawę, dlatego ważniejsze od samej mocy jest to, czy żarówka pasuje do loftu, mieszkania w kamienicy albo lampy z lat 60.
Retro to nie jeden kształt. Inaczej wygląda wydłużona „edisonka” nad stołem w industrialnej kuchni, inaczej mleczna kula w kloszu z epoki, a jeszcze inaczej świeczka w starym żyrandolu. Każdy z tych efektów wymaga trochę innej żarówki.
Dawne żarówki świeciły rozgrzanym drutem: dawały ciepłe, miodowe światło, ale większość energii zamieniały w ciepło. Dzisiejsze żarówki retro tylko udają tamten wygląd. Najczęściej są to cienkie paski LED ułożone pionowo, w spiralę albo w „klatkę”, które z daleka przypominają żarnik. Zdarzają się też konstrukcje bez widocznego żarnika: mleczna bańka z ukrytym modułem LED albo szkło z lustrzanym czubkiem.
O charakterze żarówki retro decydują trzy rzeczy: szkło, barwa światła i to, co widać przez bańkę. Bursztynowe szkło daje światło zbliżone do płomienia świecy, zwykle 1800–2200 K. Przezroczyste świeci najczęściej w zakresie 2200–2700 K i pokazuje cały żarnik. Szkło przydymione wycisza jasność i dobrze pasuje do ciemnych ścian. Mleczne rozprasza światło i nie razi w oczy.
Najprościej zacząć od oprawy i epoki, do której się odwołuje. Poniższe zestawienie pokazuje typowe połączenia, które sprawdzają się w polskich mieszkaniach i lokalach.
| Styl wnętrza lub oprawa | Kształt żarówki | Szkło | Barwa światła |
|---|---|---|---|
| Loft, cegła, zwis na tekstylnym kablu | ST64, rurka T30–T45 | bursztynowe lub przezroczyste | 1800–2400 K |
| Kamienica, żyrandol z ramionami | świeczka C35, mała kulka G45, E14 | przezroczyste | 2200–2700 K |
| Lampa z lat 60. i 70., klosz z mlecznego szkła | A60 lub kula G95 | mleczne albo z lustrzanym czubkiem | 2700 K |
| Kawiarnia, bar, wysoki sufit | duża kula G125, długa rurka | bursztynowe lub przydymione | 1800–2200 K |
| Lampka biurkowa w stylu art déco | klasyczna gruszka A60 | przezroczyste | 2700–3000 K |
Jasność to osobna sprawa. Ozdobne żarówki retro w bursztynowym szkle dają często 100–400 lm, czyli mniej więcej tyle co stara żarówka 25–40 W. Przezroczyste gruszki filamentowe o mocy ok. 7–8 W osiągają 700–1000 lm i spokojnie oświetlą stół czy przedpokój.
Żarówka retro ma sens tam, gdzie ją widać: w zwisie bez abażuru, w metalowej klatce, w przezroczystym kloszu albo w otwartym żyrandolu. Schowana pod nieprzezroczystym abażurem świeci jak każda inna, a jej urok przepada.
Klasyczny zestaw to oprawka E27 w porcelanowej lub mosiężnej obudowie i kabel w oplocie tekstylnym. Jeśli lampa naprawdę pochodzi z epoki, sprawdź przewód i oprawkę, zanim wkręcisz nową żarówkę. Stara izolacja bywa krucha, a podłączenie lampy do instalacji 230 V najlepiej zostawić elektrykowi.
Duże kule i długie rurki potrafią nie zmieścić się w kloszu, choć gwint pasuje. Przed zakupem porównaj średnicę i długość żarówki z wnętrzem oprawy, a przy niskim suficie pamiętaj, że kula 125 mm wisi wyraźnie niżej niż standardowa gruszka.
Najwięcej żarówek retro ma gwint E27, który pasuje do zwisów, lamp sufitowych i wielu lamp podłogowych. E14 spotyka się w świeczkach i małych kulkach do żyrandoli, kinkietów i lampek nocnych.
Barwą mogą być bardzo bliskie, szczególnie modele 2200–2700 K. Różnica jest w zużyciu prądu i cieple: wersja LED pobiera zwykle 2–8 W, bańka jest ciepła, a nie gorąca, a trwałość liczy się w kilkunastu tysiącach godzin zamiast tysiąca.
Dekoracyjna może być dowolna: kolorowa, w nietypowym kształcie, nowoczesna. Retro odwołuje się do konkretnej epoki – dawnego żarnika, bursztynowego szkła, mlecznych kloszy z połowy XX wieku.
Jeśli lampa ma oprawkę E27, gwint będzie pasował, ale wymiary już niekoniecznie. Wydłużona ST64 ma ok. 14 cm, a duże kule jeszcze więcej, więc w ciasnym kloszu lub abażurze mogą wystawać albo dotykać ścianek.
Tylko te, które producent opisał jako ściemnialne, i tylko na ściemniaczu przeznaczonym do LED. Wtedy da się zejść do bardzo ciepłego, nastrojowego światła.
Pojedyncza ozdobna – raczej nie. Sprawdza się za to kilka zwisów nad stołem albo przezroczyste gruszki o jasności 800 lm i więcej, uzupełnione lampą podłogową lub kinkietem.
Jeśli szukasz innych źródeł światła, zajrzyj do kategorii żarówki i źródła światła. A gdy żarówka ma trafić do stojącej lampy w podobnym klimacie, przydadzą się lampy podłogowe retro.
