Halogen z czujnikiem ruchu i zmierzchu to reflektor zewnętrzny, który zapala się wyłącznie po zmroku i tylko wtedy, gdy ktoś wejdzie w pole widzenia czujnika. Fotokomórka pilnuje pory dnia, czujnik PIR pilnuje ruchu – dopiero gdy oba warunki są spełnione, mocna, kierunkowa wiązka oświetla podjazd, bramę albo narożnik budynku, a po kilkudziesięciu sekundach lub kilku minutach gaśnie sama.
Nazwa „halogen” została po dawnych lampach z żarnikiem R7s, które grzały się do czerwoności i pobierały 150–500 W. Dziś pod tym słowem kryje się zwykle naświetlacz LED o podobnym kształcie: płaska obudowa z radiatorem, regulowany uchwyt i głowica czujnika pod spodem lub z boku.
Kinkiet z czujnikiem oświetla drzwi i kawałek ściany. Reflektor rzuca światło daleko i szeroko, więc nadaje się tam, gdzie trzeba zobaczyć cały teren: podjazd, plac przed garażem, ogrodzenie od strony pola, zaplecze warsztatu. Ponieważ świeci mocno, czujnik zmierzchu ma tu większe znaczenie niż przy małych oprawach – bez niego wiązka kilku tysięcy lumenów zapalałaby się też w południe, przy każdym przejściu listonosza.
Konstrukcje bywają różne. Najczęściej czujnik jest wbudowany w obudowę i obraca się razem z nią albo osobno, na krótkim przegubie. Są też reflektory podwójne, z dwiema głowicami świecącymi w dwie strony, oraz zestawy, w których czujnik montuje się osobno, kilka metrów dalej, w miejscu, z którego lepiej widać drogę dojścia. Osobną grupę tworzą wersje solarne z panelem na przewodzie – wygodne tam, gdzie nie ma kabla, ale słabsze i zależne od pogody.
Wiele osób wymienia lampę, która wisiała na domu od lat, i pamięta tylko jej waty. Moc LED nie przekłada się na nie wprost, dlatego lepiej porównywać lumeny. Poniższe wartości są orientacyjne, bo wydajność naświetlaczy LED waha się zwykle od 80 do 110 lm/W.
| Dawny halogen | Strumień światła | Typowy odpowiednik LED | Gdzie się sprawdza |
|---|---|---|---|
| 150 W | ok. 2000–2500 lm | 20–30 W | wejście, furtka, ścieżka przy domu |
| 300 W | ok. 4000–5000 lm | 50 W | podjazd, brama, plac przed garażem |
| 500 W | ok. 8000–9500 lm | 80–100 W | duże podwórko, parking, ściana hali |
| 2 × 500 W | powyżej 15 000 lm | 150–200 W | plac składowy, teren budowy |
Do domu jednorodzinnego rzadko potrzeba więcej niż 50 W. „Mocny halogen 100 W” na ścianie przy furtce oślepi sąsiadów i każdego, kto spojrzy w stronę lampy, a nie poprawi widoczności. Przy wyborze sprawdź też parametry czujnika: zasięg zwykle 8–12 m, kąt 120–180° (do 240° w wersjach narożnych), próg zmierzchu regulowany mniej więcej od 5 do 1000–2000 lx i czas świecenia od ok. 10 s do 10 minut. Szczelność to minimum IP44, a na ścianie bez okapu lepiej IP65.
Reflektor z czujnikiem zawiesza się zwykle na 2,5–3 m. Niżej łatwo go przekręcić lub zasłonić, wyżej czujnik PIR przestaje zauważać małe ruchy. Najlepiej, gdy droga dojścia przecina pole widzenia czujnika w poprzek – PIR reaguje na przesuwające się źródło ciepła, a człowieka idącego prosto na lampę wykrywa później. Przy drzwiach wejściowych montuj go z boku, nie tuż nad progiem, żeby twarz gościa nie była w cieniu.
Wiązkę kieruj w dół, pod kątem ok. 20–30°, na nawierzchnię, a nie na dom po drugiej stronie ulicy. Fotokomórka nie może widzieć latarni, bo wtedy lampa w ogóle się nie zapali. Nie może też widzieć własnego światła: po zapaleniu „uzna”, że jest jasno, i lampa zacznie gasnąć i zapalać się na zmianę.
LED. Przy tym samym strumieniu światła pobiera kilka razy mniej prądu, nie grzeje szyby do wysokiej temperatury i wytrzymuje znacznie więcej cykli włączania, co przy czujniku ruchu ma duże znaczenie. Klasyczny żarnik halogenowy przepala się szybko i źle znosi wstrząsy.
Lampa potrzebuje trzech żył: fazowej (L), neutralnej (N) i ochronnej (PE) – w oprawach II klasy ochronności żyły ochronnej się nie podłącza. Faza musi być stała – jeśli w obwodzie jest wyłącznik ścienny, ma być włączony, a służy tylko do resetu lub trybu ciągłego świecenia. Prace przy instalacji 230 V zleć elektrykowi z uprawnieniami.
Opóźnienie reakcji o ułamek sekundy, przypadkowe zapalanie od zwierząt i drzew oraz to, że lampa nie świeci, gdy ktoś stoi nieruchomo. Do ogrodu, w którym ma być jasno przez cały wieczór, lepszy jest tryb ciągły albo osobne oświetlenie.
Na szopę, furtkę na działce czy wjazd bez prądu – tak. Zimą, gdy dzień jest krótki, a panel w cieniu, akumulator może nie wystarczyć na całą noc, więc liczy się duży panel ustawiony na południe.
Istnieją zamienniki LED na trzonek R7s o długości 78 mm i 118 mm. Działają, ale stara oprawa ma zużyte uszczelki i często czujnik po latach słońca, więc zwykle rozsądniej wymienić całą lampę.
Przy wejściu wystarczy 1–3 minuty, na podjeździe 3–5 minut, żeby zdążyć zamknąć bramę. Jeśli lampę często włączają zwierzęta, krótszy czas ograniczy zbędne świecenie.
Więcej o rodzajach i mocach lamp tego typu, także bez czujnika: reflektory zewnętrzne. A jeśli w miejscu montażu nie ma przewodu, przyda się wiedza o tym, jak pracują reflektory solarne.
