Taśmy i profile LED na 12 V to najstarszy i wciąż najprostszy standard w oświetleniu liniowym. Niskie napięcie stałe oznacza bezpieczny montaż w meblu i w zabudowie, a zestaw jest w praktyce trzyczęściowy: taśma, profil aluminiowy i zasilacz 12 V. Ta strona zbiera wszystko, co w naszej ofercie pracuje właśnie na dwunastu woltach — także zasilacze, złączki i sterowniki, bez których ciąg nie zadziała.
Dwanaście woltów jest wygodne przy krótkich odcinkach: podświetlenie szafki, półki, lustra, blatu, wnęki nad kuchennym okapem, listwy pod telewizorem. Do takich zastosowań ma jedną realną przewagę — mniejszy wybór to często niższy koszt zasilania, a gotowe zasilacze 12 V są w każdej szufladzie elektryka. Do długich ciągów wzdłuż całego pomieszczenia lepsze będzie zasilanie 24 V, z powodu, który opisujemy niżej.
Ścieżki miedziane w taśmie mają rezystancję. Prąd płynąc przez nie gubi napięcie, więc diody na końcu odcinka dostają mniej niż te przy zasilaczu i świecą słabiej, często z lekko cieplejszym odcieniem. Przy 12 V ten sam pobór mocy oznacza dwukrotnie większy prąd niż przy 24 V, więc zjawisko narasta dwa razy szybciej. Praktyczna granica dla pojedynczego dobiegu 12 V to zwykle około 5 metrów — tyle, ile ma standardowa rolka. Dalej stosuje się jeden z trzech zabiegów:
Zsumuj moc na metr razy długość, dodaj 20–30 procent zapasu i dopiero wtedy wybieraj zasilacz. Urządzenie pracujące blisko swojego maksimum grzeje się, głośniej pracuje i szybciej się starzeje. Zwróć uwagę na stopień ochrony: zasilacze w wersji IP20 nadają się do suchej zabudowy i szafek rozdzielczych, a do miejsc wilgotnych albo do puszki na zewnątrz potrzebna jest obudowa szczelna. Sprawdź też, gdzie fizycznie zmieści się zasilacz — to najczęstsza niespodzianka przy zabudowie meblowej, bo kostka o mocy stu watów potrafi być większa, niż wynika z rysunku.
Ściemnianie taśmy 12 V odbywa się po stronie napięcia stałego. Sterownik PWM wpina się między zasilacz a taśmę i reguluje jasność, przerywając zasilanie z dużą częstotliwością. W tej samej logice pracują sterowniki RGB (cztery przewody: wspólny plus i trzy kolory), sterowniki CCT do taśm o zmiennej barwie oraz włączniki dotykowe i zbliżeniowe montowane w profilu lub pod szafką. Ściemniacza sieciowego 230 V nie wpina się przed zwykłym zasilaczem LED — kończy się to migotaniem albo brakiem zapłonu.
Taśmy 12 V mają punkty cięcia najczęściej co trzy diody, czyli co około 5 centymetrów — to gęściej niż w wersjach 24 V i realna zaleta przy krótkich, precyzyjnych odcinkach w meblu. Odcinki łączy się złączkami zaciskowymi dobranymi do szerokości taśmy albo lutowaniem. Powierzchnię przed klejeniem odtłuść: taśma dobrze trzyma się aluminium i gładkiego lakieru, gorzej surowej płyty i pyłu po frezowaniu. W profilu aluminiowym klej ma dodatkowo łatwiejsze zadanie, bo taśma jest prowadzona prosto, bez naprężeń.
Zaświeci raz, na krótko. Dwukrotne przekroczenie napięcia niszczy diody i rezystory. Napięcie musi zgadzać się w całym ciągu — od zasilacza, przez sterownik, po taśmę.
Przy mocach do kilku watów na metr obejdzie się bez niego, choć osłona i tak poprawi wygląd linii. Powyżej mniej więcej 10 W na metr profil przestaje być dekoracją, a zaczyna być chłodnicą, która realnie przedłuża życie diod.
Podziel moc zasilacza przez moc taśmy na metr i odejmij zapas. Przy taśmie 4,8 W/m to około 10 metrów, przy 14,4 W/m — niecałe 3,5 metra. Pamiętaj, że sam odcinek 10 metrów trzeba i tak zasilić w dwóch punktach.
Instalacja 12 V wybacza wiele, dopóki traktujesz ją jako komplet. Dobierz taśmę do zadania, profil do mocy, zasilacz do sumy watów z zapasem — i sprawdź długość dobiegu, zanim przykleisz cokolwiek na stałe.
