Lampki nocne PRL to najmniejsze oprawy z całego stylu i jednocześnie te, które najłatwiej wpisać we współczesną sypialnię. Lampka nocna PRL ma zwykle ceramiczną albo drewnianą podstawę, mały abażur z tkaniny lub opalową kulę na krótkim mosiężnym trzpieniu i wyłącznik na przewodzie w zasięgu ręki. Chodzi o nową produkcję powtarzającą te formy – nie o egzemplarze z tamtych lat, którym poświęcamy osobną sekcję niżej.
Repertuar był wąski i dlatego rozpoznawalny. Najczęstsza była lampka na ceramicznej podstawie ze szkliwem w kolorze epoki – piaskowym, oliwkowym, brązowym albo w rdzawym pomarańczu – z niewielkim stożkowym abażurem z tkaniny. Obok niej funkcjonowała forma zwana grzybkiem: półkulisty klosz z opalowego szkła na krótkiej, przysadzistej nóżce, świecący w dół i na boki. Trzecia sylwetka to miniatura lampy biurkowej: mały blaszany stożek na przegubie, przy którym dało się poczytać, ale który nigdy nie był ozdobny.
Każda z nich rozwiązywała inne zadanie i to rozróżnienie jest wciąż aktualne. Ceramiczna podstawa z abażurem to światło do towarzystwa. Opalowy grzybek to światło, przy którym można zasnąć. Stożek na przegubie to jedyna z tych trzech form, przy której da się czytać dłużej niż kwadrans.
Zasada jest prosta i sprawdza się niezależnie od stylu: dolna krawędź klosza powinna wypaść mniej więcej na wysokości oczu osoby siedzącej w łóżku, czyli około 100–110 cm od podłogi. Ponieważ szafki nocne mają zwykle 45–55 cm wysokości, na lampkę zostaje 35–50 cm.
Dobór wysokości lampki do wysokości szafki nocnej Wysokość szafkiWysokość lampkiMaksymalna średnica klosza 40 cm45–55 cm30 cm 45 cm40–50 cm28 cm 50 cm35–45 cm25 cm 55 cm i wyżej30–40 cm22 cmŚrednica klosza nie powinna przekraczać dwóch trzecich szerokości blatu szafki, bo poza wrażeniem ciasnoty pojawia się problem praktyczny: nie ma gdzie odłożyć książki i telefonu. W małej sypialni to jest częstszy powód odesłania lampy niż jej wygląd.
Sypialnia jest jedynym pomieszczeniem, w którym za dużo światła jest gorsze niż za mało. Praktyczne przedziały wyglądają tak:
Jeżeli jedna lampka ma obsłużyć obie sytuacje, potrzebujesz ściemniania albo źródła z przełączaną barwą. Przy jednej żarówce LED obciążenie jest bardzo małe, więc ściemniacz musi być przystosowany do mocy poniżej 10 W – tańsze modele przy takim obciążeniu migoczą i to widać najbardziej właśnie po ciemku.
W lampce nocnej wyłącznik jest ważniejszy niż klosz. Styl PRL daje tu trzy warianty i wszystkie są historycznie poprawne. Przełącznik na przewodzie – najłatwiejszy do znalezienia po ciemku, jeśli zawsze leży w tym samym miejscu; wadą jest kabel wędrujący po blacie. Obrotowy wyłącznik na korpusie, tuż pod oprawką – rozwiązanie z epoki, wygodne przy lampce z abażurem, mniej przy tej, którą trzeba dosięgnąć zza poduszki. Wyłącznik nożny na przewodzie – w sypialni raczej zbędny, sensowny tylko wtedy, gdy lampka stoi na niskim stoliku.
Osobno warto sprawdzić długość przewodu. W lampkach nocnych bywa krótki, 120–150 cm, a gniazdko za łóżkiem rzadko jest tam, gdzie by się chciało.
W sypialni poniżej 12 m², z wąskimi szafkami nocnymi, kinkiet wygrywa – zwalnia cały blat i nie ma kabla na wierzchu. Lampka wygrywa wszędzie tam, gdzie nie chcesz wiercić w ścianie, gdzie łóżko może jeszcze zmienić miejsce albo gdzie zależy Ci na ciepłym, materialnym akcencie na szafce. Rozwiązanie mieszane – kinkiet do czytania i mała lampka jako światło nocne – ma sens tylko przy szerokiej szafce. Jeżeli skłaniasz się ku ścianie, opisaliśmy wysokości montażu i sposoby podłączenia na stronie kinkiety PRL.
Małe lampy stołowe przetrwały w największej liczbie ze wszystkich opraw tamtej epoki, bo nie były przykręcone do niczego. Ich typowe słabości są jednak inne niż w oprawach sufitowych. Ceramiczne podstawy bywają pęknięte w miejscu, w którym przechodzi przewód, i pęknięcie widać dopiero po zdjęciu filcu od spodu. Abażury z tkaniny są zwykle wypłowiałe po stronie zwróconej do okna i kruche od wewnętrznej strony, gdzie przez dekady grzała je żarówka. Przewody dwużyłowe z gumową izolacją twardnieją i pękają przy wtyczce. Bakelitowe oprawki i obrotowe wyłączniki są elementem, który psuje się najczęściej – i akurat ten jest tani do wymiany.
Sama podstawa z dobrej ceramiki potrafi przetrwać wszystko i to ona jest właściwą wartością takiego zakupu. Reszta – przewód, oprawka, abażur – jest w praktyce do wymiany, więc licząc cenę oryginału, doliczaj te trzy pozycje.
Taka, żeby dolna krawędź klosza wypadła około 100–110 cm od podłogi, czyli na wysokości oczu osoby siedzącej w łóżku. Przy szafce 45 cm oznacza to lampkę o wysokości 40–50 cm. Za wysoka lampka pokazuje źródło światła wprost do oczu, za niska oświetla wyłącznie blat.
100–150 lm, jeżeli ma być tylko światłem do zasypiania, i 200–400 lm, jeżeli chcesz przy niej czytać. Barwa 2200–2700 K. Przy kloszu z gęstej tkaniny albo z mlecznego szkła doliczaj około jednej trzeciej więcej, bo część strumienia zostaje w materiale.
Nie muszą, ale powinny mieć zbliżoną wysokość i tę samą barwę światła. Dwie różne sylwetki o tej samej wysokości wyglądają zamierzenie; dwie lampki różniące się o 15 cm wyglądają na przypadek. Jeżeli różnią się barwą, widać to natychmiast po zapaleniu obu naraz.
W małej sypialni, w której nie ubierasz się przy szafie i nie pracujesz, często tak. W większej potrzebne jest jeszcze światło ogólne pod sufitem, bo dwie lampki przy łóżku zostawiają resztę pokoju w półmroku. Naturalnym uzupełnieniem w tym stylu jest plafon PRL, który mieści się pod niskim sufitem.
Zwykle E14, w większych podstawach E27, barwa 2200–2700 K, matowa. Przy opalowym kloszu wybierz źródło o kształcie kuli albo świecy, żeby nie odrysowywało się w szkle. Sprawdź maksymalną moc podaną przez producenta – w małych, zamkniętych kloszach bywa ograniczona ze względu na temperaturę.
Tak, i jest to jedno z niewielu miejsc, w których styl historyczny wchodzi bez tarcia. Ceramiczna podstawa w kolorze ziemi i mały abażur nie kolidują z niczym, bo nie mają ornamentu. Jeżeli sypialnia jest bardzo chłodna kolorystycznie, wybierz podstawę piaskową lub kremową zamiast oliwkowej i rdzawej.
W tej samej rodzinie: lampy stołowe PRL na komodę i biurko, lampy stojące PRL do kąta z fotelem oraz lampy PRL z opisem całego stylu.
