Lampa wisząca art deco to najczęściej pojedyncza, zwarta bryła na krótkim zawieszeniu: opalowy albo ryflowany klosz w mosiężnym pierścieniu, schodkowy stożek, szklany dzwon z metalowym kołnierzem. W odróżnieniu od żyrandola nie rozprowadza światła po całym pomieszczeniu, tylko wyznacza jedno miejsce – stół, wyspę kuchenną, fotel, konsolę w holu. Dlatego wszystkie decyzje przy jej zakupie sprowadzają się do dwóch liczb: jak nisko ma wisieć i jak szeroki ma być klosz.
| Miejsce | Odległość | Co się stanie przy błędzie |
|---|---|---|
| Stół w jadalni | 75–90 cm nad blatem | Za nisko – zasłania rozmówcę; za wysoko – światło rozlewa się i razi |
| Wyspa lub półwysep kuchenny | 70–80 cm nad blatem | Blat roboczy wymaga niższego zawieszenia niż jadalny |
| Bar, blat na wysokości 105–110 cm | 65–75 cm nad blatem | Punktem odniesienia jest wysokość blatu, nie podłogi |
| Hol, przestrzeń komunikacyjna | min. 210 cm od podłogi | Poniżej tej wartości oprawa jest obijana |
| Nad stolikiem nocnym, zamiast lampki | Dolna krawędź 50–60 cm nad blatem szafki | Klosz musi być zamknięty od strony oczu |
| Klatka schodowa, dwie kondygnacje | Dolna krawędź nie niżej niż 210 cm nad najwyższym stopniem | Mierz od stopnia, pod którym oprawa wisi najniżej |
Nad stołem o długości do 140 cm wystarczy jedna oprawa na osi. Powyżej tej długości pojedynczy zwis zostawia ciemne końce blatu i rozsądniejszy jest rząd. Zasady są proste: identyczne oprawy, identyczne odstępy, wszystkie dolne krawędzie na tej samej wysokości. Odstęp między środkami przy kloszach o średnicy 20–30 cm wynosi zwykle 60–80 cm, a skrajne lampy powinny znaleźć się co najmniej 30 cm od krótszych krawędzi blatu. Przy stole na osiem osób najlepiej sprawdza się trójka; parzysta liczba opraw nad stołem, przy którym siada nieparzysta liczba gości, wygląda przypadkowo, więc jeśli masz wybór, zacznij od nieparzystej.
Nad wyspą kuchenną obowiązuje ta sama arytmetyka, ale dochodzi jeszcze jedno: okap. Zwis nie może wchodzić w strefę pracy nad płytą ani w pole widzenia osoby stojącej przy blacie, więc przy wyspie z płytą indukcyjną rząd przesuwa się na część jadalną, a nad częścią roboczą zostaje oświetlenie techniczne.
Nad stołem klosz wisi dokładnie w linii wzroku siedzących, więc materiał ma tu większe znaczenie niż gdziekolwiek indziej. Szkło opalowe jest bezpiecznym wyborem: ukrywa żarnik, świeci równo i nie oślepia nikogo, kto siedzi naprzeciwko. Szkło ryflowane wygląda bogaciej i rozbija światło na pionowe smugi, ale przy przezroczystej żarówce potrafi rzucać niespokojne refleksy – rozwiązaniem jest źródło matowe. Szkło przydymione i bursztynowe przepuszcza wyraźnie mniej światła, więc nad stołem, przy którym się je i czyta, traktuj je jako element dekoracyjny i dołóż drugie źródło światła w pomieszczeniu. Klosz metalowy z otwartym dołem daje najostrzejszą plamę – świetnie nad wyspą, gorzej nad stołem, przy którym siedzi się godzinami.
Warto też sprawdzić, czy sufitowa rozeta zasłoni istniejący otwór po poprzedniej oprawie oraz czy przy suficie podwieszanym jest do czego przykręcić mocowanie – płyta gipsowo-kartonowa sama nie utrzyma cięższego zwisu ze szkłem.
Te trzy kategorie łatwo pomylić, a rozstrzyga je konstrukcja i zadanie. Lampa wisząca to jedna bryła na zawieszeniu, oświetlająca wskazane miejsce. Żyrandol ma rozbudowaną konstrukcję z kilkoma ramionami lub piętrami i oświetla całe pomieszczenie – po tę formę sięgnij na stronie żyrandole art deco. Plafon przylega do sufitu i jest odpowiedzią na niski strop, którą znajdziesz wśród plafonów art deco. Jeżeli nie masz jeszcze przesądzonego typu, zacznij od szerszego zestawienia: lampy sufitowe art deco.
W lampie wiszącej sygnały są trzy: bryła złożona z powtórzonego modułu, symetria względem osi zawieszenia i twarda, kreślona krawędź – schodek, pierścień, trapez. Do tego mosiądz albo chrom o wyraźnym połysku i szkło opalowe, ryflowane lub bursztynowe. Miękka, nieregularna forma i barwiony witraż to już inny styl.
Art nouveau, czyli secesja, to lata 1890–1910 i forma naśladująca roślinę: falująca, asymetryczna, z kwiatowym kloszem. Art deco to lata dwudzieste i trzydzieste, geometria, symetria i estetyka maszyny. Nad stołem różnica jest bardzo widoczna – secesyjny zwis wygląda jak zwieszony kwiat, art deco jak precyzyjnie wykonany element konstrukcji.
Dolna krawędź klosza 75–90 cm nad blatem. Przy blacie na wysokości 75 cm oznacza to 150–165 cm od podłogi. Nad wyspą kuchenną schodzi się nieco niżej, do 70–80 cm, bo tam nie siedzi się naprzeciw siebie.
Do 140 cm długości blatu – jedna, na osi. Od 160 cm wzwyż – rząd dwóch lub trzech w równych odstępach 60–80 cm, z zapasem co najmniej 30 cm od krótszych krawędzi. Przy bardzo długim stole lepiej dołożyć trzecią oprawę niż powiększać średnicę dwóch.
Zwykle tak, ale zależy to od typu zawieszenia. Linka i przewód regulują się bezstopniowo, łańcuch skraca się ogniwami, a sztywna rura tylko o całe dostarczone odcinki. Jeżeli sufit jest niski, sprawdź minimalną wysokość zabudowy oprawy jeszcze przed zakupem.
Zobacz również lampy art deco, gdzie opisany jest cały styl, oraz kinkiety art deco, które dobrze uzupełniają zwis nad stołem światłem na ścianie.
